بازرسی روزانه لیفتراک یکی از حیاتیترین اقدامات در حوزه ایمنی انبار و کارگاه است. بر اساس استانداردهای بینالمللی ایمنی و بهداشت حرفهای (OSHA) و آییننامههای اداره کار ایران، اپراتور موظف است پیش از شروع هر شیفت کاری، دستگاه را به طور کامل بررسی کند. این کار نه تنها از بروز حوادث ناگوار جانی جلوگیری میکند، بلکه هزینههای نگهداری و تعمیرات لیفتراک را به شدت کاهش میدهد.
در این مقاله از مجله تخصصی سپاهان لیفتر، جامعترین چکلیست بازرسی روزانه لیفتراک را در قالب دو بخش بازرسی ظاهری (موتور خاموش) و بازرسی عملکردی (موتور روشن) برای شما آماده کردهایم.
استفاده مداوم از لیفتراک تحت بارهای سنگین، به مرور زمان باعث استهلاک قطعات میشود. یک نشتی کوچک روغن یا یک ترک جزئی در شاخک، اگر در ابتدای روز شناسایی نشود، میتواند در طول شیفت به یک حادثه سقوط بار یا واژگونی دستگاه منجر شود. به طور کلی، دلایل الزام این بازرسی عبارتند از:
قبل از روشن کردن موتور و استارت زدن، اپراتور باید به صورت چشمی دور تا دور دستگاه را بررسی کند. این مرحله به بازرسی موتور خاموش (Engine Off) معروف است.
زیر لیفتراک و اطراف موتور را برای هرگونه نشتی مایعات بررسی کنید. وجود لکههای روغن موتور، روغن هیدرولیک، واسکازین یا آب رادیاتور روی زمین نشاندهنده یک مشکل جدی است که باید قبل از کار برطرف شود.
لاستیکهای لیفتراک را از نظر سایش غیرعادی، ترکخوردگی عمیق یا فرورفتن اجسام تیز (مانند میخ یا پلیسه آهن) بررسی کنید. در صورت استفاده از لاستیکهای بادی، فشار باد آنها را چک کنید و مطمئن شوید که پیچهای چرخ کاملاً سفت و آچارکشی شده هستند.
شاخکهای لیفتراک (ناخنها) تحت فشار مستقیم بار هستند. آنها را به دقت بررسی کنید تا هیچگونه ترکخوردگی در محل اتصالات، خمیدگی یا فرسودگی شدید نداشته باشند. همچنین مطمئن شوید پینهای قفلکننده شاخک روی حامل دکل سالم و در جای خود فیکس هستند.
دکل لیفتراک نباید انحراف یا ترک داشته باشد. زنجیرهای بالابر را چک کنید تا میزان کشش آنها در دو طرف برابر باشد و دچار شلشدگی، زنگزدگی یا شکستگی پینها نشده باشند. رولرهای دکل نیز باید روان و گریسکاری شده باشند.
جکهای هیدرولیک و شیلنگهای متصل به دکل را بررسی کنید. شیلنگها نباید دچار ترکخوردگی، لهشدگی یا ساییدگی به بدنه دکل شده باشند. هرگونه خیسی در محل اتصالات هیدرولیک نشاندهنده نشتی روغن هیدرولیک است.
سقف حفاظتی اپراتور (Overhead Guard) باید بدون جوشکاریهای غیرمجاز و شکستگی باشد. کمربند ایمنی صندلی را بکشید تا مطمئن شوید قفل آن به درستی عمل میکند. پلهها و دستگیرههای ورود به کابین نیز باید تمیز و بدون روغن باشند تا از سر خوردن راننده جلوگیری شود.
پس از اطمینان از سلامت فیزیکی دستگاه، سوار کابین شده، کمربند ایمنی را ببندید و دستگاه را روشن کنید تا تستهای عملکردی زیر را انجام دهید.
تمامی سیستمهای الکتریکی هشداردهنده را فعال کنید. بوق، چراغ جلو، راهنماها، چراغهای ترمز عقب، چراغ گردان (Flash Light) و به خصوص آلارم صوتی دنده عقب باید به درستی و با صدای رسا کار کنند.
لیفتراک را به آرامی حرکت داده و ترمز پایی را تست کنید تا مطمئن شوید دستگاه سریع و بدون کشیده شدن به طرفین متوقف میشود. همچنین ترمز دستی را در حالت ایستا در یک شیب ملایم تست کنید تا از قفل شدن کامل چرخها مطمئن شوید.
فرمان هیدرولیک را به طور کامل به چپ و راست بچرخانید. فرمان باید نرم و بدون پلهکردن یا صدای زوزه از پمپ هیدرولیک بچرخد. لیفتراک را در دندههای جلو و عقب حرکت دهید تا از سلامت گیربکس اطمینان حاصل کنید.
در حالت ایستاده و بدون بار، جک بالابر دکل را تا انتها بالا ببرید و پایین بیاورید. سپس جکهای زاویهدهنده (Tilt) را به جلو و عقب حرکت دهید. اگر دستگاه مجهز به الحاقاتی مانند سایدشیفت (حرکت عرضی شاخک) است، کارکرد روان آن را نیز بدون بار تست کنید.
به صدای کارکرد موتور گوش دهید. صدای کوبش، تقتق یا لرزش شدید غیرعادی است. همچنین رنگ دود اگزوز را بررسی کنید؛ دود سیاه، آبی یا سفید نشاندهنده نقص فنی در سیستم سوخترسانی، روغنسوزی یا نشت آب به موتور است.
به صفحه نمایشگر یا داشبورد نگاه کنید. آمپر آب، آمپر روغن و میزان سوخت/باتری را چک کنید. مطمئن شوید هیچ چراغ خطایی (مانند چراغ چک موتور، فشار روغن یا سیستم هیدرولیک) روی صفحه روشن باقی نمانده باشد.
بسته به اینکه موتور لیفتراک شما از چه نوعی باشد، موارد اختصاصی زیر را باید به بازرسی روزانه اضافه کنید:
میزان سوخت گازوئیل یا بنزین را چک کنید. فیلترهای سوخت و آبگیرهای اولیه گازوئیل را بررسی کرده و در صورت وجود آب یا لجن در پیاله فیلتر، آن را تخلیه کنید.
قبل از روشن کردن دستگاه، شیلنگها و شیرهای کپسول گاز مایع را بررسی کنید. برای اطمینان از عدم نشتی گاز، حتماً از کف صابون روی اتصالات استفاده کنید (هرگز از شعله استفاده نکنید). کپسول گاز باید به طور محکم روی پایه عقب لیفتراک بسته شده باشد.
سطح آب اسید باتری را چک کنید (در باتریهای اسیدی). اتصالات و کابلهای باتری باید بدون پوسیدگی و کاملاً محکم باشند و قطبهای باتری سولفاته نکرده باشند. مانیتور دستگاه را برای نمایش هرگونه کد خطای مربوط به کنترلر یا الکتروموتورها بررسی کنید.
اگر در حین انجام بازرسی روزانه با هر یک از موارد بحرانی زیر مواجه شدید، دستگاه به هیچ عنوان نباید شروع به کار کند. در این شرایط باید کارت زرد یا قرمز دستگاه خراب است / خارج از سرویس روی فرمان نصب شده و کلید آن به سرپرست کارگاه یا واحد فنی تحویل داده شود:
یک بازرسی کامل و دقیق روزانه معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان نیاز دارد. این زمان کوتاه میتواند جلوی توقفهای چند روزه دستگاه به دلیل خرابیهای بزرگ را بگیرد.
بلافاصله کار را متوقف کنید. سوئیچ را بردارید، کارت هشدار «خارج از سرویس» را روی فرمان نصب کنید و موضوع را همراه با فرم تکمیلشده به سرپرست یا تکنسین تعمیرات گزارش دهید.
هیچ چکلیست «یکسان و عمومی»ای وجود ندارد که برای همهی انبارها و کارگاهها بهترین نتیجه را بدهد. چکلیستی که شما هر روز با آن کار میکنید باید دقیقاً با شرایط واقعی محیط، نوع عملیات و ریسکهای خاص محل شما هماهنگ باشد؛ چون نوع بار، مسیرهای تردد، شیفتهای کاری، سطح مهارت اپراتورها و حتی جنس کف سالن میتواند ریسکها و خرابیهای پرتکرار را کاملاً تغییر دهد.
برای همین پیشنهاد میکنیم علاوه بر چکلیست استانداردی که در این مقاله گفتیم، یک چکلیست انحصاری مخصوص انبار/کارگاه خودتان بسازید و هر چند وقت یکبار آن را بهروزرسانی کنید.
چکلیست اختصاصیتان را به ۳ سطح تبدیل کنید تا هم قابل اجرا باشد، هم دقیق:
هدف از چکلیست اختصاصی این نیست که کار اپراتور سختتر شود؛ هدف این است که همان مشکلات واقعی محیط شما زودتر دیده شوند و قبل از تبدیل شدن به حادثه یا خرابی پرهزینه، کنترل شوند.
آدرس کارخانه: اصفهان، شهرک صنعتی مورچه خورت، خیابان شیخ بهایی، خیابان بوعلی 3، پلاک 473
تلفن: 36006-031 فکس: 45643104-031
دفتر مرکزی: اصفهان، خیابان مشتاق اول، بن بست شماره 9، پلاک 125
تلفن: 31310400-031
دفتر تهران: تهران، خیابان ایرانشهر شمالی، کوی شهید ملکیان، پلاک 21
تلفن: 1-88830360-021 فکس: 88839643-021
تمام حقوق این سایت برای شرکت سپاهان لیفتر محفوظ است.
Head Office: No. 125, 9 th Alley, First Moshtagh Ave., Esfahan, Iran.
Tel: +98 31 31310400
Tehran Office: No. 21, Shahid Malekian Alley, North Iranshahr St., Tehran, Iran
Tel: +98 21 88830360-1
Fax: +98 21 88839643
Factory: No. 473, 3 rd Bouali St., Murchehkhort Industrial Zone, Esfahan, Iran
Tel: +98 31 36006
Fax: +98 31 45643104
All rights of this site are reserved for Sepahan Lifter Company.
